Hex hesap makinesi nasıl kullanılır?
- İki hex sayı girin, örneğin
8ABveB78. Eksi işareti ve0xgibi önekler kullanılabilir. - İşlemi seçin. Sonuç hex, onluk ve ikilik olarak anında güncellenir; bölmede kalan da gösterilir.
- Negatif sonuçlarda ve NOT işleminde ikiye tümleyen değeri görmek için bit genişliğini (8, 16, 32 veya 64 bit) seçin.
Hex sayılarda toplama nasıl yapılır?
Basamakları onluk sistemde olduğu gibi sağdan başlayarak sütun sütun toplayın. Tek fark şudur: bir sütunun toplamı 16 veya daha fazlaysa toplamdan 16 çıkarıp sonucu yazın ve 1'i elde olarak bir sonraki sütuna aktarın. Örnek: 8AB + B78.
| Sütun | Basamaklar | Toplam | Yazılan | Elde |
|---|---|---|---|---|
| 16⁰ | B + 8 | 11 + 8 = 19 | 3 | 1 |
| 16¹ | A + 7 + 1 | 10 + 7 + 1 = 18 | 2 | 1 |
| 16² | 8 + B + 1 | 8 + 11 + 1 = 20 | 4 | 1 |
| 16³ | elde | 1 | 1 | – |
Yazılan basamakları alt satırdan yukarıya doğru (en yüksek sütundan başlayarak) okuduğunuzda 1423 elde edilir. Onluk sistemde sağlama: 2219 + 2936 = 5155 = hex 1423.
Hex çıkarma, negatif sonuçlar ve ikiye tümleyen
Çıkarmada ödünç alma (borç alma) kullanılır: üstteki basamak küçükse bir sonraki sütundan 16 ödünç alın. B78 − 8AB: 8 − B için ödünç gerekir, 8 + 16 − 11 = 13 = D; ardından 7 − 1 − A için yine ödünç gerekir, 6 + 16 − 10 = 12 = C; son olarak B − 1 − 8 = 2, yani sonuç 2CD olur.
İkinci sayı daha büyükse sonuç negatiftir. Hesap makinesi sonucu eksi işaretiyle (5 − 8 = −3) ve bilgisayarın sakladığı bit deseni olarak gösterir: 8 bit ikiye tümleyende −3, 2⁸ − 3 = 253 = FD, 16 bitte ise FFFD olur. Elle hesaplarken bir sayının negatifini almak için tüm bitleri ters çevirip 1 ekleyin: 03 = 0000 0011 → 1111 1100 → 1111 1101 = FD.
Bit düzeyinde işlemler: AND, OR, XOR, NOT ve kaydırma
Bit düzeyindeki (bitwise) işlemler sayıları bit bit karşılaştırır; programcıların bunları bayraklar, maskeler ve izinler için kullanmasının nedeni budur. 3C = 0011 1100 ve 0F = 0000 1111 ile örnekler:
| İşlem | Kural | Sonuç |
|---|---|---|
3C AND 0F | yalnızca iki bit de 1 ise 1 | 0C |
3C OR 0F | en az bir bit 1 ise 1 | 3F |
3C XOR 0F | bitler farklıysa 1 | 33 |
NOT 3C (8 bit) | her bit ters çevrilir | C3 |
3C << 1 | sola kaydırma = 2 ile çarpma | 78 |
3C >> 2 | sağa kaydırma = 4'e bölme | 0F |
Sıkça sorulan sorular
Hex sayılar nasıl çarpılır?
Onluk sistemdekiyle aynı şekilde, ancak her kısmi çarpım 16 tabanında yazılır. Çoğu zaman sayıları onluğa çevirip çarpmak ve sonucu geri çevirmek daha kolaydır: 1A × 10 = 26 × 16 = 416 = 1A0. Hex 10 (16) ile çarpmak, onluk sistemde 10 ile çarpmak gibi sayının sonuna yalnızca bir sıfır ekler.
Hex sayılarda bölme nasıl çalışır?
Hesap makinesi tam sayı bölmesi yapar ve bölümü ile kalanı gösterir: 1423 ÷ 10 = 142, kalan 3. Sıfıra bölme hata olarak bildirilir.
NOT neden farklı bit genişliklerinde farklı sonuç verir?
NOT, sabit boyutlu bir değerin her bitini ters çevirir; bu yüzden sonuç bit sayısına bağlıdır: NOT 3C 8 bitte C3, 16 bitte ise FFC3 olur. Otomatik genişlik, sayıyı sığdıran en küçük standart genişliği (8, 16, 32 veya 64 bit) seçer.
Hex hesap makinesi büyük sayılarla çalışır mı?
Evet. Tüm işlemler keyfi hassasiyetli tam sayılarla yapılır; böylece 64 bit, 128 bit ve daha uzun değerler, sıradan bir hesap makinesindeki taşma veya yuvarlama olmadan tam olarak hesaplanır.